Wednesday, 02 August 2017 01:04

Η ΖΩΣΑ ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΣΗΜΕΡΑ…… (Μέρος 1ο)

Written by Tzwrtzina Tsiasiwti
Rate this item
(1 Vote)

Στην εποχή μας η ζώσα μουσική παράδοση, δηλαδή το  μουσικό ιδίωμα  που προσελκύει  το κοινό,  αποτελείτε από δύο είδη.  Συγκεκριμένα τα δύο αυτά είδη είναι  τα εξής, η μετεξέλιξη του Λαϊκού Τραγουδιού (Νεοδημοτικό -Σκυλάδικο) και το λεγόμενο  Έντεχνο Τραγούδι.  Το σημερινό Λαϊκό Τραγούδι συνδυάζει άλλοτε  το μεταπολεμικό λαϊκό τραγούδι, με την εισαγωγή  Arabesk  (πχ ο ρυθμός του Τσιφτετελιού ή το ανατολίτικο οργανολόγιο) στοιχείων και άλλοτε με την εισαγωγή Ποπ στοιχείων (τυποποιημένες απλέ ς επαναλαμβανόμενες μελωδίες που μένουν εύκολα στον ακροατή). Εκφράζει την Μαζική Κουλτούρα, σε συνδυασμό με τα κέντρα διασκέδασης και το χρήμα, όπου στόχος είναι η διασκέδαση και η αποκοπή από το προβληματικό περιβάλλον  που βιώνει το κοινό στην καθημερινότητα του .  Από την άλλη πλευρά είναι το έντεχνο, η κουλτούρα, ο προβληματισμός είτε ο κοινωνικός, είτε ο ερωτικός. Μια λόγια εγγράμματη μουσική που χρησιμοποιεί λαϊκά στοιχεία. Περίπλοκες ρευστές μελωδίες με περίπλοκα νοήματα- ακατανόητα, όπου τα ανακαλύπτεις με την δική σου οπτική ματιά. Το κοινό στοιχείο ανάμεσα στα δύο είδη είναι η έμπνευσή τους από τον έρωτα.

Αναλυτικότερα η έντεχνη μουσική σήμερα είναι ένα ευρύ μουσικό φάσμα, το οποίο εμπεριέχει πολλά διαφορετικά μουσικά ύφη και αισθητικές, όπου διαπραγματεύονται την ηγεμονική σχέση μεταξύ Λόγιου και Λαϊκού τραγουδιού, όπου αποτελεί μια σχέση εξουσίας. Πρώτοι εκφραστές του έντεχνου τραγουδιού είναι ο Μάνος Χατζιδάκις και ο Μίκης Θεοδωράκης.  Ήταν οι πρώτοι εγγράμματοι μουσικοί που χρησιμοποίησαν λαϊκά στοιχεία, έφεραν  την προφορικότητα στην επιφάνεια και την  μετέφεραν στους χώρους των εγγράμματων λογίων. Δηλαδή μέσα από το οργανολόγιο (το μπουζούκι και τα ανατολίτικα  όργανα)  εισάγεται η «λαϊκότητα», σε ένα χώρο που η μουσική κινείται κάτω από τα πλαίσια της συμφωνικής ορχήστρας και της μουσικής δωματίου. Δαιμονοποιημένα όργανα , που κουβαλούν απαγορευμένες μυθοποιημένες μνήμες, έρχονται στο προσκήνιο, διεκδικούν μια θέση και προβάλουν την ταυτότητα τους.  Χρησιμοποιούνται  όργανα ως εξωτικό στοιχείο, τα οποία θέτουν το ζήτημα  της Ελληνικότητας (ταυτοτικό ζήτημα) και αποτελούν νεωτεριστικό στοιχείο. Σε αυτό το σημείο γίνετε η  αναγνώριση του λαϊκού οργανοπαίκτη και αναδεικνύεται η  αισθητικής του ρεμπέτικου και της λαϊκότροπη τέχνη (Λόγια Μουσική με Λαϊκό Τρόπο).

 

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΛΟΙΠΟΝ ΕΝΤΕΧΝΟΙ ΣΥΝΘΕΤΕΣ?

Έντεχνοι Μουσικοί Συνθέτες είναι  λαϊκότροποι δημιουργοί, οι οποίοι  υιοθετούν την μουσική γλώσσα της Λόγιας Δυτικής Μουσικής Δημιουργίας (Ευρωπαϊκοί κανόνες Κλασσικής μουσικής), σε συνδυασμό με μορφολογικά χαρακτηριστικά όπως, την φόρμα (τύπου Couple-Refren), το οργανολόγιο, τα σύνθετα ρυθμικά μοτίβα, αισθητικά στοιχεία (πχ. Πολυφωνία*),  καθώς και στοιχεία τροπικότητας στην μελωδία και στην αρμονία (π.χ. Μουσικά Διαστήματα), τα οποία χρησιμοποιούνται στην Λαϊκή Μουσική.  

 

ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΙ ΑΤΕΧΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ?

Δεν υπάρχει άτεχνη μουσική, καθώς όρος έντεχνη μουσική δεν χρησιμοποιείτε για να αξιολογήσει την μουσική τέχνη, αλλά για να οριοθετήσει ένα είδος μουσικής. Έχει χαρακτηριστεί ως προβληματικός όρος καθώς αναμιγνύει πολλά διαφορετικά ύφη και πολλές διαφορετικές γενιές, όπου κάθε φορά που αναφερόμαστε στο συγκεκριμένο ρεύμα πρέπει να οριοθετούμε τον όρο.  Χαρακτηριστικά ο Δημήτρης Μυστακίδης (λαϊκός κιθαρίστας και καθηγητής του τμήματος Λαϊκής και Παραδοσιακής Μουσικής, του Τει Ηπείρου),  σε συνέντευξη του στην εκπομπή ΗχΩδέλεια με σχετικό θέμα, τονίζει ότι ο όρος έντεχνη μουσική είναι προβληματικός και πριν εντάξουμε κάποιον καλλιτέχνη στο είδος,  πρέπει να ορίσουμε τι εννοούμε με τον όρο έντεχνο. Προσθέτει ότι, ένας καλλιτέχνης εντάσσεται σε ένα είδος-ρεύμα,  αφού μελετηθεί συνολικά το έργο ενός καλλιτέχνη.

 

ΤΟ ΈΝΤΕΧΝΟ ΣΗΜΕΡΑ….

ΠΟΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΘΕΩΡΟΥΝΤΑΙ ΕΝΤΕΧΝΟΙ ΑΠΟ ΤΟ ΕΥΡΗ ΚΟΙΝΟ?

Σήμερα ως έντεχνοι θεωρούνται εκείνοι οι καλλιτέχνες οι οποίοι χρησιμοποιούν έντονα το λαϊκό στοιχείο, περνώντας βαθυστόχαστα μηνύματα (π.χ. κοινωνικά) που περιγράφουν ένα γεγονός από το οποίο είναι άμεσα επηρεασμένοι.   Χαρακτηριστικά παραδείγματα Νίκος Παπάζογλου, Ορφέας Περίδης, Θανάσης Παπακωνσταντίνου, Σωκράτης Μάλαμας, Αλκίνοος Ιωαννίδης, Μελίνα Κανά, Λιζέτα Καλημέρη, Ματούλα Ζαμάνη, Γιάννης Χαρούλης και πολύ άλλοι. Στην  ίδια συνέντευξη ο Δημήτρης Μυστακίδης ( λαϊκός κιθαρίστας που έχει  συνεργαστεί με την πλειοψηφία τον καλλιτεχνών που αναφέραμε), συμπληρώνει ότι θα τους χαρακτήριζε ως  «Σύγχρονους Λαϊκούς Μουσικούς».

   

Εν κατακλείδι η έντεχνη μουσική δημιουργία είναι ένα πολυποίκιλο μουσικό ρεύμα, που διαπραγματεύεται το δίπολο της προφορικότητας  και της εγγραματοσύνης.  Παρατηρείται ότι, η λαϊκή έκφραση  ενσωματώνεται στην Λόγια Ευρωπαϊκή Γλώσσα, όπου όταν μια «λαϊκή μουσική»  γράφεται, χάνει την ρευστότητα – προφορικότητά της και στασημοποιείται  η φυσική – αρχική της κατάσταση.

  

 

*Για να εξηγήσουμε τι είναι πολυφωνία, πρέπει πρώτα να ορίσουμε το στυλ της μονοφωνίας. Σύμφωνα με τον Γιάννης & Ανθούλα, Παπαδοπούλου στην έκδοση «Μορφολογία της Μουσικής Τέχνης, παρουσίαση των μουσικών μορφών για σπουδαστές, μουσικούς και φιλόμουσους», αναφέρεται ότι :

Μονοφωνίκό Στυλ  είναι μία μελωδική γραμμή, χωρίς κανένα συνδυασμό και ταυτόχρονο άκουσμα με άλλους διαφορετικούς ήχους. Η μελωδική αυτή γραμμή μπορεί να εκτελείτε είτε από τραγούδι είτε από όργανα, που εκτελούν όλοι την ίδια μελωδία. Αντίθετα στο Πολυφωνικό Στυλ,  βλέπουμε να συνυπάρχουν δύο ή περισσότερες φωνές, όπου κινούνται παράλληλα, ανεξάρτητα και συνηχούν.

 

Όροι όπως Λαϊκός-Λόγιος και Λόγια Ευρωπαϊκή Μουσική χρησιμοποιούνται ΟΧΙ ως όροι αξιολόγησης, άλλα για να οριοθετήσουν το πλαίσιο της θεματικής που μελετάμε.

 

ΠΗΓΕΣ

  • Διαλέξεις του μαθήματος Ζητήματα Λόγιοι Έλληνες Συνθέτες, του Γ. Κοκκώνη στο Τμήμα Λαϊκής και παραδοσιακής Μουσικής, ΤΕΙ Ηπείρου, Άρτας.
  • Συνέντευξη του λαϊκού κιθαρίστα και καθηγητή του Τμήματος Λαϊκής και Παραδοσιακής Μουσικής , του ΤΕΙ Ηπείρου, Δημήτρη Μυστακίδη, στα πλαίσια της εκπομπής ΗχΩδέλειας το 2015.
  • Walter J., Ong, 2005, «Προφορικότητα και Εγγραμματοσύνη. Η εκτεχνολόγηση του λόγου», Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο.
  • Μάρκος, Τσέρτσος, 2011, «Εθνικισμός και Λαϊκισμός, στην νεοελληνική μουσική. Πολιτικές Όψεις μιας πολιτισμικής απόκλισης», Ίδρυμα Σάκη Καραγιώργα, Αθήνα.
  • Θανάσης Παπακωνσταντίνου "Μουσική και λόγος: Οι τροβαδούροι", Από την εκπομπή του Νίκου Κυπουργού "Τα μυστικά της μουσικής" ΕΤ1, 9/2/2013, Επεισόδιο 7: "Μουσική και λόγος: Οι τροβαδούροι".
  • Γιάννης & Ανθούλα, Παπαδοπούλου,1991, «Μορφολογία της Μουσικής Τέχνης, παρουσίαση των μουσικών μορφών για σπουδαστές, μουσικούς και φιλόμουσους», Φίλιππος Νάκας Μουσικός Οίκος, Αθήνα.

 Συνεχίζεται με την δεύτερη ενότητα 

την επόμενη  εβδομάδα......